Vì sao trẻ hay nổi hạch ở cổ hoặc sau tai?
Hạch là một phần của hệ miễn dịch. Khi cơ thể chống lại tình trạng viêm hoặc nhiễm trùng, hạch gần khu vực đó có thể to lên.
Những nguyên nhân thường gặp gồm:
- Cảm lạnh, nhiễm virus đường hô hấp.
- Viêm họng hoặc viêm amidan.
- Viêm tai.
- Nhiễm trùng răng miệng.
- Tổn thương hoặc nhiễm trùng da đầu.
- Một số bệnh nhiễm trùng khác.
Do trẻ thường xuyên mắc các bệnh nhiễm virus và tai mũi họng nên hạch cổ phản ứng rất thường gặp ở trẻ em.
Hạch ở cổ trẻ em khi nào thường lành tính?
Hạch thường ít đáng lo khi:
- Kích thước nhỏ.
- Mềm hoặc hơi chắc.
- Di động được dưới da.
- Không đau hoặc chỉ hơi đau.
- Da phía trên bình thường.
- Xuất hiện trong hoặc sau một đợt cảm, viêm họng hoặc viêm tai.
- Trẻ vẫn ăn uống, vui chơi bình thường.
- Không có biểu hiện toàn thân bất thường.
Sau khi trẻ khỏi bệnh, hạch thường nhỏ dần. Tuy nhiên, hạch không nhất thiết biến mất ngay và đôi khi cha mẹ vẫn còn sờ thấy trong nhiều tuần.
Bé hết bệnh rồi nhưng hạch vẫn còn có đáng lo không?
Chưa chắc.
Đây là tình huống rất thường khiến cha mẹ lo lắng.
Sau một đợt nhiễm virus hoặc viêm vùng tai mũi họng, hạch có thể giảm kích thước khá chậm. Trẻ đã hết ho, hết sốt nhưng vẫn còn một hạch nhỏ ở cổ hoặc sau tai trong một thời gian.
Nếu hạch:
- Đang nhỏ dần.
- Không cứng bất thường.
- Không đỏ đau.
- Không tiếp tục lớn.
- Trẻ hoàn toàn khỏe mạnh.
thì thường có thể tiếp tục theo dõi.
Hạch sau tai ở trẻ thường do nguyên nhân gì?
Hạch sau tai có thể phản ứng với những tình trạng viêm hoặc nhiễm trùng ở vùng lân cận như:
- Tai.
- Da đầu.
- Vùng quanh tai.
- Một số nhiễm virus.
Vì vậy, khi trẻ nổi hạch sau tai, bác sĩ không chỉ khám hạch mà còn kiểm tra tai, họng, da đầu và những vùng liên quan để tìm nguyên nhân.
Hạch ở cổ trẻ em bao nhiêu là to?
Không nên chỉ dựa vào một con số để kết luận hạch là lành tính hay nguy hiểm.
Bác sĩ còn phải đánh giá:
KÍCH THƯỚC + VỊ TRÍ + ĐỘ CỨNG + KHẢ NĂNG DI ĐỘNG + TỐC ĐỘ TO LÊN + THỜI GIAN TỒN TẠI + TRIỆU CHỨNG TOÀN THÂN.
Một hạch nhỏ nhưng nằm ở vị trí bất thường hoặc có tính chất đáng ngờ vẫn cần được kiểm tra.
Ngược lại, một hạch to lên trong đợt viêm họng cấp, đau và sau đó nhỏ dần có thể chỉ là hạch phản ứng.
Khi nào hạch ở cổ hoặc sau tai cần đưa trẻ đi khám?
Nên đưa trẻ đi khám nếu hạch:
- To dần theo thời gian.
- Xuất hiện ngày càng nhiều.
- Kéo dài và không có xu hướng nhỏ lại.
- Đỏ, nóng hoặc đau nhiều.
- Có dấu hiệu hóa mủ.
- Rất cứng.
- Ít di động hoặc dính vào mô xung quanh.
- Xuất hiện ở vùng trên xương đòn.
- Không tìm thấy nguyên nhân viêm nhiễm rõ ràng.
Ngoài ra, cần chú ý nếu trẻ có các biểu hiện toàn thân như:
- Sốt kéo dài không rõ nguyên nhân.
- Sụt cân không chủ ý.
- Xanh xao.
- Mệt nhiều.
- Đổ mồ hôi đêm bất thường.
- Gan hoặc lách to.
Những trường hợp này cần được bác sĩ đánh giá kỹ hơn.
Hạch đỏ, nóng, đau ở cổ có nguy hiểm không?
Nếu hạch trở nên:
ĐỎ – NÓNG – SƯNG – ĐAU, đặc biệt kèm sốt, cần nghĩ đến tình trạng viêm hạch cấp do nhiễm trùng.
Một số trường hợp có thể tiến triển thành ổ mủ và cần điều trị phù hợp.
Cha mẹ không nên tự bóp, chọc hoặc cố nặn hạch.
Bé nổi hạch có cần uống kháng sinh không?
Không phải hạch nào cũng cần kháng sinh.
Nếu hạch phản ứng do nhiễm virus, kháng sinh thường không có tác dụng.
Kháng sinh chỉ được bác sĩ cân nhắc khi có bằng chứng hoặc nghi ngờ nhiễm khuẩn, chẳng hạn viêm hạch do vi khuẩn.
Vì vậy, không nên tự mua kháng sinh chỉ vì sờ thấy hạch ở cổ trẻ.
Bé nổi hạch có cần siêu âm ngay không?
Không phải trường hợp nào cũng cần siêu âm.
Nếu trẻ:
- Có hạch nhỏ.
- Hạch di động.
- Vừa trải qua nhiễm trùng tai mũi họng.
- Trẻ khỏe mạnh.
- Hạch đang có xu hướng nhỏ lại.
bác sĩ có thể chỉ cần khám và theo dõi.
Siêu âm hạch có thể được cân nhắc khi hạch:
- Có đặc điểm bất thường.
- To dần.
- Tồn tại kéo dài.
- Nghi hóa mủ.
- Hoặc bác sĩ cần đánh giá thêm cấu trúc của hạch.
Bé nổi hạch có cần xét nghiệm máu không?
Cũng không cần xét nghiệm thường quy cho mọi trẻ nổi hạch.
Xét nghiệm được cân nhắc dựa trên bệnh sử, khám lâm sàng và các dấu hiệu nghi ngờ.
Nếu hạch nhỏ, phù hợp với hạch phản ứng và trẻ hoàn toàn khỏe mạnh, việc làm hàng loạt xét nghiệm thường không cần thiết.
Cha mẹ nên làm gì khi phát hiện hạch ở cổ trẻ?
Cha mẹ nên:
- Quan sát hạch có to lên hay nhỏ dần.
- Theo dõi trẻ có sốt hoặc đau hay không.
- Để ý tình trạng ăn uống, vận động và tăng trưởng.
- Không bóp hoặc xoa hạch liên tục.
- Không tự ý dùng kháng sinh.
- Đưa trẻ đi khám nếu hạch thay đổi bất thường.
Không nên sờ kiểm tra hạch quá nhiều lần mỗi ngày, vì việc tác động liên tục có thể làm vùng này khó chịu và khiến cha mẹ càng lo lắng.
Lời khuyên của bác sĩ
Cha mẹ có thể nhớ:
HẠCH NHỎ – MỀM/HƠI CHẮC – DI ĐỘNG – XUẤT HIỆN SAU CẢM, VIÊM HỌNG HOẶC VIÊM TAI – TRẺ VẪN KHỎE → THƯỜNG GỢI Ý HẠCH PHẢN ỨNG.
Ngược lại:
HẠCH TO DẦN – RẤT CỨNG – ÍT DI ĐỘNG – ĐỎ ĐAU – HẠCH TRÊN XƯƠNG ĐÒN – KÈM SỐT KÉO DÀI, SỤT CÂN HOẶC MỆT NHIỀU → NÊN ĐƯA TRẺ ĐI KHÁM.
Không phải cứ sờ thấy hạch là phải siêu âm, xét nghiệm hoặc uống kháng sinh ngay. Quan trọng nhất là đánh giá tính chất của hạch và tình trạng toàn thân của trẻ.
BS CKII Trịnh Đình Thế Nguyên
Chuyên khoa Nhi & Dinh dưỡng
bsnguyennhikhoa
