Cúm A ở trẻ em là gì?
Cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do virus influenza A gây ra.
Bệnh lây chủ yếu qua các giọt bắn và dịch tiết đường hô hấp khi người bệnh:
- Ho.
- Hắt hơi.
- Nói chuyện.
- Tiếp xúc gần với người khác.
Virus cũng có thể lây qua tay hoặc các bề mặt có dịch tiết rồi trẻ đưa tay lên mắt, mũi hoặc miệng.
Dấu hiệu cúm A ở trẻ em
Trẻ mắc cúm A thường có:
- Sốt, thường xuất hiện khá đột ngột.
- Ho.
- Đau họng.
- Sổ mũi hoặc nghẹt mũi.
- Đau đầu.
- Đau nhức cơ thể.
- Mệt mỏi.
- Ăn uống giảm.
Một số trẻ còn có thể:
- Nôn ói.
- Đau bụng.
- Tiêu chảy.
Ở trẻ nhỏ, triệu chứng đôi khi không điển hình và trẻ chỉ biểu hiện sốt, quấy khóc, bú kém hoặc mệt nhiều.
Cúm A khác cảm lạnh thông thường như thế nào?
Cúm thường khởi phát đột ngột hơn và trẻ có thể:
- Sốt cao hơn.
- Mệt nhiều hơn.
- Đau đầu.
- Đau nhức người.
- Nằm nhiều, ít chơi hơn bình thường.
Trong khi cảm lạnh thông thường thường nổi bật với sổ mũi, nghẹt mũi, hắt hơi và triệu chứng toàn thân nhẹ hơn.
Tuy nhiên, chỉ dựa vào triệu chứng đôi khi không thể phân biệt chắc chắn cúm với các bệnh virus đường hô hấp khác.
Cúm A có nguy hiểm không?
Đa số trẻ sẽ tự hồi phục.
Tuy nhiên, cúm có thể gây một số biến chứng như:
- Viêm phổi.
- Viêm tai giữa.
- Mất nước.
- Làm nặng bệnh hen.
- Một số biến chứng thần kinh hoặc tim mạch hiếm gặp.
Nguy cơ biến chứng cao hơn ở trẻ nhỏ và trẻ có một số bệnh nền.
Trẻ nào có nguy cơ bị cúm nặng hơn?
Cần theo dõi sát hơn ở:
- Trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt trẻ dưới 2 tuổi.
- Trẻ mắc hen hoặc bệnh phổi mạn tính.
- Trẻ có bệnh tim.
- Trẻ mắc bệnh thần kinh – cơ.
- Trẻ có bệnh chuyển hóa hoặc đái tháo đường.
- Trẻ suy giảm miễn dịch.
- Trẻ có các bệnh mạn tính khác.
Những trẻ thuộc nhóm nguy cơ cao nên được bác sĩ đánh giá sớm khi nghi mắc cúm.
Trẻ cúm A khi nào có thể chăm sóc tại nhà?
Nếu trẻ:
- Vẫn tỉnh táo.
- Không khó thở.
- Uống được nước.
- Vẫn ăn hoặc bú được.
- Đi tiểu bình thường.
- Không có dấu hiệu mất nước.
- Tình trạng chung tương đối ổn định.
cha mẹ có thể chăm sóc tại nhà theo hướng dẫn của bác sĩ.
Nên:
- Cho trẻ nghỉ ngơi.
- Uống đủ nước.
- Tiếp tục bú mẹ nếu trẻ còn bú.
- Chia thức ăn thành nhiều bữa nhỏ nếu trẻ ăn kém.
- Vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý khi cần.
- Theo dõi nhiệt độ, nhịp thở và tình trạng tỉnh táo.
Trẻ cúm A sốt cao nên làm gì?
Có thể sử dụng paracetamol đúng liều theo cân nặng khi trẻ sốt và khó chịu, theo hướng dẫn của bác sĩ.
Không nên:
- Tự ý tăng liều thuốc hạ sốt.
- Dùng nhiều thuốc có cùng thành phần paracetamol.
- Tự phối hợp nhiều loại thuốc hạ sốt.
Không sử dụng aspirin cho trẻ mắc cúm vì có liên quan đến nguy cơ hội chứng Reye, một biến chứng hiếm nhưng nghiêm trọng.
Cúm A có cần uống kháng sinh không?
Không phải cúm A nào cũng cần kháng sinh.
Cúm A do virus nên kháng sinh không tiêu diệt được virus cúm.
Kháng sinh chỉ được sử dụng khi bác sĩ xác định hoặc nghi ngờ trẻ có thêm nhiễm khuẩn, chẳng hạn viêm phổi do vi khuẩn hoặc một biến chứng nhiễm khuẩn khác.
Cúm A có cần dùng Tamiflu không?
Không phải tất cả trẻ mắc cúm đều bắt buộc dùng thuốc kháng virus.
Bác sĩ có thể cân nhắc oseltamivir (Tamiflu), đặc biệt khi trẻ:
- Bị bệnh nặng hoặc diễn tiến nặng.
- Cần nhập viện.
- Thuộc nhóm có nguy cơ cao xảy ra biến chứng.
Thuốc kháng virus đạt lợi ích tốt nhất khi được bắt đầu sớm, thường trong 48 giờ đầu sau khi xuất hiện triệu chứng, nhưng vẫn có thể có lợi khi dùng muộn hơn ở những trường hợp nặng hoặc nguy cơ cao.
Cha mẹ không nên tự mua Tamiflu cho trẻ mà nên để bác sĩ đánh giá chỉ định và liều theo cân nặng.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám?
Nên cho trẻ đi khám nếu:
- Sốt cao kéo dài hoặc không cải thiện.
- Ho ngày càng tăng.
- Trẻ mệt hơn.
- Ăn hoặc bú giảm rõ.
- Nôn ói nhiều.
- Uống nước kém.
- Có biểu hiện đau tai hoặc đau ngực.
- Trẻ thuộc nhóm nguy cơ cao.
- Trẻ đang cải thiện nhưng sau đó sốt hoặc ho trở lại.
Khi nào cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay?
Cha mẹ cần đưa trẻ đi ngay nếu xuất hiện:
- Thở nhanh, khó thở hoặc rút lõm lồng ngực.
- Môi hoặc da tím tái.
- Đau ngực.
- Lừ đừ, khó đánh thức hoặc không tương tác như bình thường.
- Co giật.
- Không uống được.
- Tiểu rất ít hoặc có dấu hiệu mất nước.
- Trẻ yếu nhiều, tình trạng toàn thân xấu đi.
- Sốt hoặc ho đã cải thiện nhưng sau đó quay trở lại và nặng hơn.
Đây là những dấu hiệu cảnh báo có thể liên quan đến cúm nặng hoặc biến chứng và cần được đánh giá ngay.
Tại sao trẻ đang đỡ rồi sốt trở lại lại đáng lo?
Đây là một dấu hiệu cha mẹ nên đặc biệt chú ý.
Nếu trẻ:
Đang giảm sốt → khỏe hơn → sau đó sốt cao trở lại, ho tăng hoặc mệt hơn
thì cần nghĩ đến khả năng bệnh diễn tiến nặng hoặc xuất hiện biến chứng, trong đó có viêm phổi.
Không nên chỉ tiếp tục hạ sốt tại nhà nếu tình trạng chung của trẻ đang xấu đi.
Làm sao phòng cúm A cho trẻ?
Cha mẹ nên:
- Rửa tay thường xuyên.
- Che miệng khi ho hoặc hắt hơi.
- Hạn chế tiếp xúc gần với người đang mắc cúm.
- Không dùng chung ly, muỗng và vật dụng cá nhân.
- Giữ phòng thông thoáng.
- Cho trẻ nghỉ học khi đang mắc cúm.
- Tiêm vắc xin cúm hằng năm.
Tiêm vắc xin cúm hằng năm là một trong những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc cúm và đặc biệt là giảm nguy cơ bệnh nặng, nhập viện và biến chứng.
Lời khuyên của bác sĩ
Đa số trẻ mắc cúm A sẽ hồi phục tốt nếu được chăm sóc và theo dõi đúng cách.
Cha mẹ đừng chỉ nhìn xem trẻ sốt bao nhiêu độ, mà hãy quan sát:
TRẺ THỞ THẾ NÀO? – CÓ UỐNG ĐƯỢC KHÔNG? – CÓ ĐI TIỂU KHÔNG? – CÓ CÒN TỈNH TÁO VÀ TƯƠNG TÁC BÌNH THƯỜNG KHÔNG?
Hãy nhớ:
KHÓ THỞ – TÍM TÁI – LỪ ĐỪ – CO GIẬT – KHÔNG UỐNG ĐƯỢC/TIỂU RẤT ÍT – BỆNH ĐANG ĐỠ RỒI ĐỘT NGỘT NẶNG TRỞ LẠI → ĐƯA TRẺ ĐẾN BỆNH VIỆN NGAY.
Tiêm vắc xin cúm hằng năm và đưa trẻ đi khám đúng thời điểm là những biện pháp quan trọng giúp hạn chế các biến chứng nặng của cúm.
BS CKII Trịnh Đình Thế Nguyên
Chuyên khoa Nhi & Dinh dưỡng
bsnguyennhikhoa
