Tay chân miệng lây như thế nào?
Virus gây bệnh có thể lây qua:
- Nước bọt và dịch tiết mũi họng.
- Dịch từ các bóng nước.
- Phân của trẻ bệnh.
- Tay của trẻ và người chăm sóc.
- Đồ chơi, bàn ghế và các bề mặt có virus.
Trẻ nhỏ thường chơi gần nhau, dùng chung đồ vật và hay đưa tay vào miệng nên bệnh rất dễ lây trong môi trường nhà trẻ.
Trẻ tay chân miệng có cần cách ly hoàn toàn không?
Không cần để trẻ ở một mình trong phòng.
Cha mẹ vẫn chăm sóc, ôm và chơi với bé bình thường. Tuy nhiên, nên hạn chế để trẻ bệnh tiếp xúc gần với những trẻ khác.
Nếu trong gia đình có nhiều trẻ, nên:
- Không dùng chung ly, muỗng, khăn.
- Hạn chế dùng chung đồ chơi trong thời gian trẻ đang bệnh.
- Không nên ngủ chung giường với trẻ khác nếu có thể.
- Rửa tay bằng xà phòng sau khi thay tã hoặc vệ sinh phân cho trẻ.
- Làm sạch các bề mặt và đồ chơi thường xuyên.
Đặc biệt, rửa tay bằng xà phòng và nước rất quan trọng sau khi thay tã hoặc đi vệ sinh.
Bé bị tay chân miệng nên nghỉ học bao lâu?
Đây là phần mình đề nghị chỉnh so với bản ban đầu: không nên áp dụng cứng nhắc “7–10 ngày” cho tất cả trẻ.
Thời điểm trở lại trường phụ thuộc vào tình trạng của trẻ và quy định phòng chống dịch của trường/cơ quan y tế địa phương. Một số hướng dẫn quốc tế cho phép trẻ trở lại khi hết sốt, đủ khỏe để tham gia sinh hoạt và không chảy nước dãi không kiểm soát do loét miệng; không cần chờ virus hết thải hoàn toàn.
Trong thực tế, cha mẹ nên cho trẻ nghỉ học trong giai đoạn bệnh cấp và chỉ cho đi học lại khi:
- Đã hết sốt.
- Tình trạng toàn thân tốt.
- Ăn uống và sinh hoạt gần như bình thường.
- Không còn chảy nước dãi nhiều do đau miệng.
- Các tổn thương da đang cải thiện.
- Không có dấu hiệu bệnh diễn tiến nặng.
- Đáp ứng quy định của nhà trường và y tế địa phương.
Có cần đợi bóng nước khô hết mới đi học không?
Không nhất thiết trong mọi trường hợp.
Không nên chỉ dựa vào việc còn hay hết bóng nước để quyết định, vì virus có thể tiếp tục được thải ra sau khi các tổn thương da đã lành.
Điều quan trọng hơn là tình trạng sức khỏe của trẻ, khả năng kiểm soát dịch tiết và quy định phòng dịch tại nơi trẻ theo học.
Bé khỏi bệnh rồi còn lây không?
Có thể.
Virus có thể tiếp tục tồn tại trong đường tiêu hóa và được thải qua phân trong nhiều tuần sau khi trẻ đã hết triệu chứng. Vì vậy, không thể chờ đến khi trẻ “hoàn toàn không còn virus” mới cho đi học trở lại.
Đây cũng là lý do vệ sinh tay vẫn rất quan trọng ngay cả sau khi trẻ đã khỏe.
Cha mẹ nên tiếp tục:
- Rửa tay bằng xà phòng sau khi thay tã.
- Rửa tay cho trẻ sau khi đi vệ sinh và trước khi ăn.
- Vệ sinh đồ chơi.
- Làm sạch các bề mặt thường xuyên tiếp xúc.
- Không dùng chung vật dụng ăn uống.
Có cần khử khuẩn cả nhà mỗi ngày không?
Không cần biến ngôi nhà thành một “phòng cách ly”.
Nên tập trung vào những vị trí trẻ thường xuyên tiếp xúc như:
- Đồ chơi.
- Bàn ghế.
- Tay nắm cửa.
- Khu vực thay tã.
- Nhà vệ sinh.
- Các bề mặt trẻ thường xuyên chạm tay.
Quan trọng nhất vẫn là rửa tay đúng cách và vệ sinh những bề mặt thường xuyên tiếp xúc.
Anh chị em của bé có cần nghỉ học theo không?
Nếu anh chị em hoàn toàn khỏe mạnh và không có triệu chứng, thông thường không phải tự động nghỉ học chỉ vì trong nhà có trẻ mắc tay chân miệng.
Tuy nhiên, cần:
- Theo dõi triệu chứng.
- Rửa tay thường xuyên.
- Không dùng chung vật dụng cá nhân.
- Hạn chế tiếp xúc quá gần với trẻ đang bệnh.
Nếu bắt đầu sốt, đau miệng hoặc xuất hiện bóng nước ở tay chân, cần cho trẻ nghỉ học và được đánh giá.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám ngay?
Trong thời gian chăm sóc trẻ tay chân miệng tại nhà, cha mẹ cần đặc biệt chú ý nếu trẻ:
- Giật mình nhiều hoặc tăng dần.
- Run tay chân.
- Đi đứng loạng choạng.
- Quấy khóc bất thường, khó dỗ.
- Nôn nhiều.
- Lừ đừ hoặc khó đánh thức.
- Co giật.
- Thở nhanh hoặc khó thở.
- Tay chân lạnh, da nổi bông.
- Tình trạng toàn thân xấu đi.
Nếu xuất hiện các dấu hiệu này, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay.
Lời khuyên của bác sĩ
Cha mẹ có thể nhớ đơn giản:
TAY CHÂN MIỆNG → CHO BÉ NGHỈ HỌC TRONG GIAI ĐOẠN BỆNH CẤP + HẠN CHẾ TIẾP XÚC VỚI TRẺ KHÁC + RỬA TAY VÀ VỆ SINH MÔI TRƯỜNG.
Không cần cách ly bé một mình trong phòng và cũng không thể chờ đến khi virus hoàn toàn biến mất mới cho trẻ đi học trở lại.
Khi trẻ hết sốt, khỏe lại, ăn uống và sinh hoạt bình thường, kiểm soát được dịch tiết và đáp ứng quy định của trường/y tế địa phương, có thể cân nhắc cho trẻ trở lại trường.
Và hãy nhớ: virus vẫn có thể được thải qua phân nhiều tuần sau khi trẻ khỏi bệnh, vì vậy rửa tay bằng xà phòng sau khi thay tã và đi vệ sinh vẫn là một trong những biện pháp quan trọng nhất để hạn chế lây lan.
BS CKII Trịnh Đình Thế Nguyên
Chuyên khoa Nhi & Dinh dưỡng
bsnguyennhikhoa
