Trẻ đi ngoài mấy lần một ngày được gọi là tiêu chảy?
Theo định nghĩa thường dùng, tiêu chảy là khi trẻ đi ngoài phân lỏng hoặc toàn nước từ 3 lần trở lên trong 24 giờ.
Tuy nhiên, cần so sánh với thói quen đi tiêu bình thường của từng trẻ.
Ví dụ, một trẻ trước đây chỉ đi tiêu 1 lần/ngày nhưng đột nhiên đi phân nước 5–6 lần/ngày thì rất gợi ý tiêu chảy.
Ngược lại, một trẻ vốn đi phân mềm nhiều lần mỗi ngày nhưng vẫn bú tốt và tăng trưởng bình thường có thể không phải tiêu chảy.
Bé đi tiêu nhiều lần nhưng phân bình thường có phải tiêu chảy không?
Chưa chắc.
Nếu trẻ:
- Đi tiêu nhiều lần nhưng phân vẫn có tính chất như thường ngày.
- Vẫn bú hoặc ăn tốt.
- Vẫn vui chơi.
- Không sốt.
- Không nôn nhiều.
- Không có máu trong phân.
- Không có dấu hiệu mất nước.
thì chỉ riêng việc đi tiêu nhiều lần chưa đủ để chẩn đoán tiêu chảy.
Trẻ bú mẹ đi tiêu nhiều lần có bình thường không?
Có thể hoàn toàn bình thường.
Đặc biệt trong những tháng đầu đời, trẻ bú mẹ hoàn toàn có thể đi phân mềm hoặc lỏng nhiều lần trong ngày, đôi khi đi sau mỗi cữ bú.
Nếu trẻ:
- Bú tốt.
- Tăng cân phù hợp.
- Phân vẫn giống thường ngày.
- Không sốt, không nôn.
- Không có máu trong phân.
- Trẻ tỉnh táo, sinh hoạt bình thường.
thì thường không phải tiêu chảy.
Vì vậy, ở trẻ bú mẹ, sự thay đổi đột ngột về tính chất và số lần đi tiêu quan trọng hơn một con số cố định.
Làm sao phân biệt đi tiêu nhiều bình thường và tiêu chảy?
Cha mẹ có thể nhớ đơn giản:
ĐI NHIỀU + PHÂN VẪN NHƯ THƯỜNG → CHƯA CHẮC TIÊU CHẢY.
ĐI NHIỀU + PHÂN LỎNG/TOÀN NƯỚC HƠN RÕ SO VỚI BÌNH THƯỜNG → NGHĨ NHIỀU ĐẾN TIÊU CHẢY.
Sau đó cần tiếp tục đánh giá trẻ có nôn, sốt, bú kém hoặc dấu hiệu mất nước hay không.
Trẻ bị tiêu chảy khi nào cần đi khám?
Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám nếu tiêu chảy kèm:
- Nôn ói nhiều.
- Sốt cao hoặc tình trạng toàn thân xấu đi.
- Phân có máu.
- Bú hoặc ăn giảm rõ.
- Không uống được.
- Khát nhiều, môi khô.
- Mắt trũng.
- Tiểu ít hơn bình thường.
- Tiêu chảy kéo dài không cải thiện.
Trẻ càng nhỏ càng có nguy cơ mất nước nhanh nên cần được theo dõi sát hơn.
Dấu hiệu mất nước nào cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay?
Cần đặc biệt chú ý nếu trẻ:
- Không uống được hoặc nôn liên tục.
- Tiểu rất ít hoặc nhiều giờ không tiểu.
- Mắt trũng, miệng rất khô.
- Lừ đừ hoặc khó đánh thức.
- Tay chân lạnh, da tái.
- Tình trạng xấu đi nhanh.
Đây có thể là những dấu hiệu mất nước đáng kể và trẻ cần được đánh giá sớm.
Lời khuyên của bác sĩ
Cha mẹ hãy nhớ:
ĐI TIÊU NHIỀU LẦN ≠ CHẮC CHẮN BỊ TIÊU CHẢY.
Khi đánh giá bé đi tiêu nhiều lần trong ngày, hãy nhìn vào hai điều:
PHÂN CÓ LỎNG HƠN BÌNH THƯỜNG KHÔNG? – SỐ LẦN ĐI TIÊU CÓ TĂNG BẤT THƯỜNG SO VỚI MỌI NGÀY KHÔNG?
Nếu trẻ đi phân lỏng nhiều lần kèm nôn nhiều – uống kém – tiểu ít – mắt trũng – lừ đừ, cần đưa trẻ đi khám sớm vì có nguy cơ mất nước.
BS CKII Trịnh Đình Thế Nguyên
Chuyên khoa Nhi & Dinh dưỡng
bsnguyennhikhoa
