Vì sao trẻ táo bón cứ tái đi tái lại?
Một trong những nguyên nhân thường gặp nhất là ngưng điều trị quá sớm.
Khi trẻ vừa đi tiêu tốt vài ngày, cha mẹ thấy bé hết táo bón nên ngưng thuốc hoặc không còn duy trì thói quen đi tiêu.
Nhưng lúc này trẻ có thể vẫn:
- Còn thói quen nhịn phân.
- Sợ đau khi đi tiêu.
- Trực tràng còn giãn do từng chứa nhiều phân.
- Chế độ ăn và sinh hoạt chưa được điều chỉnh tốt.
Vì vậy, táo bón dễ quay trở lại.
Làm sao điều trị táo bón lâu ngày ở trẻ?
Điều trị thường cần phối hợp nhiều biện pháp.
1. Làm mềm phân đều đặn
Mục tiêu đầu tiên là giúp trẻ:
ĐI TIÊU MỀM – KHÔNG ĐAU – KHÔNG CÒN SỢ ĐI TIÊU.
Nếu phân quá cứng hoặc táo bón kéo dài, bác sĩ có thể chỉ định thuốc làm mềm phân hoặc thuốc nhuận tràng phù hợp.
Điều quan trọng là không tự ý ngưng thuốc ngay khi trẻ vừa đi tiêu tốt vài ngày.
2. Trẻ táo bón cần uống thuốc bao lâu?
Không có một thời gian giống nhau cho tất cả trẻ.
Một số trẻ táo bón chức năng kéo dài có thể cần điều trị duy trì nhiều tuần hoặc nhiều tháng, tùy mức độ bệnh và đáp ứng điều trị.
Khi trẻ đã:
- Đi tiêu mềm đều đặn.
- Không còn đau.
- Không còn nhịn.
- Hình thành được thói quen đi tiêu tốt.
bác sĩ mới cân nhắc giảm thuốc từ từ tùy trường hợp.
Không nên tự ý ngưng thuốc đột ngột quá sớm, vì trẻ rất dễ tái phát.
Tạo thói quen đi tiêu cho trẻ như thế nào?
Nên cho trẻ ngồi bô hoặc bồn cầu khoảng 5–10 phút sau bữa ăn, đặc biệt sau bữa sáng hoặc bữa tối.
Có thể kê một ghế nhỏ dưới chân để:
- Hai chân có điểm tựa.
- Đầu gối hơi cao hơn hông.
- Trẻ dễ đi tiêu hơn.
Nên tạo không khí thoải mái, có thể khen trẻ khi hợp tác.
Không la mắng, thúc ép hoặc làm trẻ sợ việc đi tiêu.
Trẻ táo bón lâu ngày nên ăn gì?
Nên duy trì chế độ ăn đa dạng và phù hợp với tuổi:
- Rau xanh.
- Trái cây.
- Khoai.
- Yến mạch.
- Các loại đậu phù hợp.
- Đủ chất béo trong khẩu phần.
- Uống đủ nước.
Nếu trẻ uống quá nhiều sữa nhưng ăn rất ít thức ăn khác, cần điều chỉnh lại lượng sữa phù hợp.
Không cần bắt trẻ ăn thật nhiều chất xơ đột ngột vì có thể gây đầy bụng và khó chịu.
Vận động có giúp giảm táo bón không?
Có.
Các hoạt động như:
- Đi bộ.
- Chạy nhảy.
- Đạp xe.
- Chơi thể thao.
giúp trẻ vận động cơ thể, hỗ trợ nhu động ruột và tạo thói quen sinh hoạt tốt hơn.
Nên khuyến khích trẻ vận động hằng ngày phù hợp với độ tuổi.
Có nên thụt hậu môn thường xuyên khi trẻ táo bón?
Không nên tự ý thụt hậu môn thường xuyên.
Thụt hậu môn có thể cần trong một số tình huống cụ thể nhưng nên được thực hiện theo hướng dẫn phù hợp.
Điều trị lâu dài vẫn phải tập trung vào:
LÀM MỀM PHÂN + KHÔNG ĐỂ TRẺ ĐAU + TẬP THÓI QUEN ĐI TIÊU + ĐIỀU TRỊ ĐỦ THỜI GIAN.
Khi nào táo bón ở trẻ cần tìm nguyên nhân bệnh lý?
Phần lớn trẻ bị táo bón chức năng, nhưng cần đưa trẻ đi khám nếu có:
- Táo bón xuất hiện từ giai đoạn sơ sinh.
- Chậm tiêu phân su.
- Bụng chướng nhiều.
- Nôn ói kéo dài.
- Sụt cân hoặc chậm tăng trưởng.
- Máu trong phân nhiều.
- Có bất thường vùng hậu môn.
- Táo bón rất nặng hoặc không cải thiện dù đã điều trị phù hợp.
Khi đó, bác sĩ có thể cần đánh giá để loại trừ các nguyên nhân như bệnh Hirschsprung, suy giáp hoặc một số bệnh lý thần kinh – tiêu hóa khác.
Làm sao hạn chế táo bón tái phát?
Cha mẹ hãy nhớ 4 nguyên tắc:
PHÂN MỀM – ĐI TIÊU ĐÚNG GIỜ – KHÔNG NHỊN – ĐIỀU TRỊ ĐỦ THỜI GIAN.
Đây chính là chìa khóa giúp phá vòng xoắn:
ĐAU → SỢ → NHỊN → PHÂN CỨNG → ĐAU.
Táo bón kéo dài thường không thể “dứt điểm” chỉ sau vài ngày. Nếu ngưng điều trị quá sớm, trẻ rất dễ tái phát.
Lời khuyên của bác sĩ
Mục tiêu điều trị táo bón lâu ngày ở trẻ em không phải chỉ là giúp trẻ đi tiêu được một lần.
Mục tiêu thật sự là:
ĐI TIÊU MỀM – KHÔNG ĐAU – KHÔNG SỢ – KHÔNG NHỊN.
Khi trẻ đã duy trì được phân mềm đủ lâu, hình thành lại thói quen đi tiêu tốt và chế độ ăn uống, vận động phù hợp, nguy cơ táo bón tái đi tái lại sẽ giảm rõ rệt.
Nếu trẻ táo bón kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc điều trị đúng vẫn không cải thiện, nên đưa trẻ đi khám để được đánh giá nguyên nhân và xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp.
BS CKII Trịnh Đình Thế Nguyên
Chuyên khoa Nhi & Dinh dưỡng
bsnguyennhikhoa
