Vì sao bé ho nhiều nhưng nghe phổi vẫn bình thường?
Ho có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân ngoài viêm phổi, chẳng hạn:
- Viêm mũi họng do virus.
- Dịch mũi chảy xuống họng.
- Viêm mũi dị ứng.
- Hen hoặc tăng phản ứng đường thở.
- Viêm thanh quản.
- Ho gà.
- Ho kéo dài sau nhiễm virus.
Vì vậy, trẻ có thể ho rất nhiều nhưng khi khám phổi vẫn chưa nghe thấy ran bất thường.
Mức độ ho nhiều hay ít không phản ánh hoàn toàn mức độ tổn thương tại phổi.
Trẻ ho nhưng phổi bình thường có đáng lo không?
Nếu trẻ:
- Vẫn tỉnh táo, vui chơi.
- Ăn hoặc bú tương đối tốt.
- Không thở nhanh.
- Không khó thở.
- Không rút lõm lồng ngực.
- Không tím tái.
- Khám phổi bình thường.
thì thường chưa có dấu hiệu gợi ý bệnh phổi nặng.
Trong trường hợp này, bác sĩ có thể tiếp tục theo dõi thay vì chụp X-quang ngay.
Khi nào trẻ ho thường chưa cần chụp X-quang phổi?
X-quang thường không cần thực hiện thường quy nếu trẻ có biểu hiện phù hợp với một đợt nhiễm virus thông thường, tình trạng toàn thân tốt và không có dấu hiệu bất thường khi khám hô hấp.
Việc chụp X-quang không cần thiết vừa khiến trẻ tiếp xúc với tia X, vừa có thể phát hiện những hình ảnh không đặc hiệu và dẫn đến những can thiệp không cần thiết.
Khi nào bác sĩ có thể chỉ định chụp X-quang phổi cho trẻ?
X-quang phổi có thể được cân nhắc khi:
- Nghi ngờ viêm phổi nhưng biểu hiện chưa rõ.
- Ho kèm sốt cao hoặc sốt kéo dài.
- Thở nhanh hoặc khó thở.
- Độ bão hòa oxy thấp.
- Trẻ mệt nhiều hoặc tình trạng xấu đi.
- Điều trị nhưng không cải thiện như mong đợi.
- Ho kéo dài cần tìm nguyên nhân.
- Nghi ngờ dị vật đường thở.
- Nghi biến chứng tại phổi hoặc màng phổi.
Quyết định chụp X-quang cần dựa trên khám lâm sàng và diễn tiến bệnh, không chỉ dựa vào việc trẻ ho nhiều.
Bé ho nhiều có phải viêm phổi không?
Không phải cứ ho nhiều là viêm phổi.
Ngược lại, một số trẻ viêm phổi lại không ho quá nhiều nhưng có các dấu hiệu quan trọng hơn như:
- Thở nhanh.
- Khó thở.
- Rút lõm lồng ngực.
- Ăn bú giảm.
- Mệt hoặc lừ đừ.
Vì vậy, khi theo dõi trẻ ho, cha mẹ nên chú ý cách trẻ thở hơn là chỉ đếm số lần ho.
Khi nào trẻ ho cần đi khám ngay?
Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám nếu ho kèm:
- Thở nhanh hoặc khó thở.
- Rút lõm lồng ngực.
- Môi hoặc da tím tái.
- Sốt cao hoặc sốt kéo dài.
- Trẻ mệt nhiều, ăn bú giảm rõ.
- Ho kéo dài hoặc ngày càng nặng.
- Ho xuất hiện đột ngột sau khi trẻ ăn hoặc chơi với vật nhỏ, cần nghĩ đến dị vật đường thở.
Nếu trẻ khó thở nhiều, tím tái hoặc lừ đừ, cần đưa đến bệnh viện ngay.
Chụp X-quang phổi có ảnh hưởng đến trẻ không?
X-quang sử dụng tia X nên bác sĩ luôn cân nhắc lợi ích và sự cần thiết của xét nghiệm trước khi chỉ định.
Một lần chụp khi có chỉ định thường mang lại lợi ích chẩn đoán lớn hơn nguy cơ từ lượng tia sử dụng. Tuy nhiên, cũng không nên chụp X-quang chỉ để “kiểm tra cho yên tâm” nếu trẻ không có chỉ định.
Lời khuyên của bác sĩ
Cha mẹ hãy nhớ:
BÉ HO NHIỀU ≠ BẮT BUỘC PHẢI CHỤP X-QUANG PHỔI.
Nếu trẻ vẫn tỉnh táo, ăn bú được, không thở nhanh, không khó thở và khám phổi bình thường, nhiều trường hợp có thể tiếp tục theo dõi.
Ngược lại, nếu trẻ ho kèm thở nhanh – khó thở – rút lõm lồng ngực – sốt kéo dài – giảm oxy hoặc tình trạng toàn thân xấu đi, bác sĩ sẽ cân nhắc thêm các xét nghiệm, trong đó có X-quang phổi khi cần.
Chụp X-quang đúng chỉ định quan trọng hơn chụp X-quang thật sớm.
BS CKII Trịnh Đình Thế Nguyên
Chuyên khoa Nhi & Dinh dưỡng
bsnguyennhikhoa
