Dấu hiệu hen phế quản ở trẻ em là gì?
Hen nên được nghĩ đến nhiều hơn nếu trẻ:
- Ho nhiều về đêm hoặc gần sáng.
- Ho khi chạy nhảy hoặc vận động.
- Ho khi cười nhiều.
- Ho khi trời lạnh hoặc thay đổi thời tiết.
- Ho, khò khè tái phát sau những đợt nhiễm virus.
- Có những đợt khò khè hoặc khó thở.
- Có cảm giác nặng hoặc tức ngực ở trẻ lớn.
- Các triệu chứng tái đi tái lại theo một kiểu tương tự.
- Triệu chứng cải thiện với điều trị hen phù hợp theo đánh giá của bác sĩ.
Nếu trẻ có nhiều đặc điểm trên, nên được khám để đánh giá khả năng mắc hen.
Trẻ ho về đêm có phải bị hen không?
Không phải lúc nào cũng do hen.
Ho về đêm còn có thể gặp trong:
- Viêm mũi dị ứng.
- Dịch mũi chảy xuống họng.
- Ho kéo dài sau nhiễm virus.
- Một số bệnh lý hô hấp khác.
Tuy nhiên, nếu trẻ ho đêm tái đi tái lại + ho khi vận động + khò khè, khả năng hen cần được nghĩ đến nhiều hơn.
Trẻ không khò khè có thể vẫn bị hen không?
Có thể.
Một số trẻ có biểu hiện nổi bật là ho kéo dài hoặc ho tái phát, trong khi khò khè không phải lúc nào cũng được cha mẹ nhận thấy.
Đặc biệt, giữa các đợt bệnh, trẻ có thể hoàn toàn bình thường và khi bác sĩ khám phổi cũng có thể chưa phát hiện bất thường.
Vì vậy, không nên loại trừ hen chỉ vì trẻ không khò khè tại thời điểm khám.
Trẻ có cơ địa dị ứng có dễ bị hen hơn không?
Có.
Khả năng hen cao hơn ở trẻ có:
- Viêm mũi dị ứng.
- Viêm da cơ địa.
- Tiền sử dị ứng.
- Cha mẹ hoặc người thân gần mắc hen hoặc bệnh dị ứng.
Hen, viêm mũi dị ứng và viêm da cơ địa thường có liên quan đến cơ địa dị ứng.
Vì vậy, một trẻ vừa ho tái phát, ho đêm vừa có viêm mũi dị ứng hoặc chàm cần được đánh giá kỹ hơn.
Trẻ cứ ho sau mỗi lần cảm có phải hen không?
Chưa chắc, vì trẻ nhỏ có thể bị nhiều đợt nhiễm virus đường hô hấp trong năm.
Tuy nhiên, cần nghĩ đến hen nếu sau mỗi lần cảm, trẻ thường:
- Ho kéo dài hơn bình thường.
- Khò khè.
- Ho nhiều về đêm.
- Ho khi vận động.
- Các đợt tương tự cứ lặp đi lặp lại.
Mẫu triệu chứng tái diễn này có giá trị hơn việc chỉ nhìn vào một đợt ho đơn lẻ.
Khi nào trẻ ho tái đi tái lại cần đi khám?
Nên đưa trẻ đi khám nếu:
- Ho tái phát nhiều đợt.
- Ho đêm thường xuyên.
- Ho làm trẻ thức giấc.
- Ho hoặc khó thở khi chạy nhảy.
- Có khò khè tái phát.
- Cơn ho ảnh hưởng đến học tập hoặc sinh hoạt.
- Ho kéo dài không cải thiện.
- Thường xuyên phải sử dụng thuốc cắt cơn.
Mục tiêu là tìm nguyên nhân và đánh giá xem trẻ có thật sự mắc hen hay không.
Làm sao chẩn đoán hen phế quản ở trẻ em?
Bác sĩ sẽ dựa vào:
- Đặc điểm và thời điểm xuất hiện triệu chứng.
- Các đợt ho, khò khè trước đây.
- Yếu tố làm triệu chứng xuất hiện hoặc nặng hơn.
- Tiền sử dị ứng của trẻ và gia đình.
- Khám hô hấp.
- Đáp ứng với điều trị phù hợp.
Ở trẻ đủ lớn, bác sĩ có thể chỉ định đo chức năng hô hấp để hỗ trợ chẩn đoán và theo dõi bệnh.
Ở trẻ nhỏ chưa thực hiện được xét nghiệm này, chẩn đoán thường dựa nhiều hơn vào bệnh sử, kiểu triệu chứng và theo dõi diễn tiến.
Hen phế quản ở trẻ em có kiểm soát được không?
Có.
Khi được chẩn đoán và điều trị đúng, phần lớn trẻ mắc hen vẫn có thể:
- Ngủ ngon.
- Đi học bình thường.
- Chạy nhảy, chơi thể thao.
- Ít phải sử dụng thuốc cắt cơn.
- Hạn chế những đợt hen nặng phải cấp cứu hoặc nhập viện.
Điều quan trọng là kiểm soát hen lâu dài, thay vì chỉ điều trị mỗi khi trẻ lên cơn.
Lời khuyên của bác sĩ
Nếu trẻ cứ ho tái đi tái lại, cha mẹ hãy nhớ một kiểu triệu chứng rất gợi ý:
HO ĐÊM + HO KHI VẬN ĐỘNG + KHÒ KHÈ TÁI PHÁT + CƠ ĐỊA DỊ ỨNG → CẦN NGHĨ ĐẾN HEN PHẾ QUẢN.
Không phải trẻ ho kéo dài nào cũng bị hen và không phải trẻ bị hen lúc nào cũng khò khè.
Nếu cơn ho cứ xuất hiện theo một kiểu giống nhau, đặc biệt về đêm, khi chạy nhảy hoặc sau những đợt cảm, nên đưa trẻ đi khám để đánh giá hen phế quản ở trẻ em và kiểm soát bệnh sớm nếu cần.
BS CKII Trịnh Đình Thế Nguyên
Chuyên khoa Nhi & Dinh dưỡng
bsnguyennhikhoa
