RSV ở trẻ em là gì?
RSV là virus lây truyền qua dịch tiết đường hô hấp và tiếp xúc với bề mặt có virus.
Trẻ nhiễm RSV có thể xuất hiện:
- Sổ mũi.
- Nghẹt mũi.
- Ho.
- Có thể sốt.
- Khò khè.
- Ăn hoặc bú giảm.
Ở một số trẻ, virus lan xuống đường hô hấp dưới và gây viêm tiểu phế quản hoặc viêm phổi.
Nhiễm RSV ở trẻ em có nguy hiểm không?
Phần lớn trường hợp không nguy hiểm và trẻ sẽ hồi phục tốt.
Tuy nhiên, RSV có thể gây viêm tiểu phế quản, viêm phổi, thiếu oxy hoặc suy hô hấp ở những trẻ có nguy cơ cao.
Đặc biệt ở trẻ sơ sinh, bệnh đôi khi không biểu hiện bằng ho nhiều mà trẻ có thể chỉ:
- Bú kém.
- Mệt hơn bình thường.
- Dễ kích thích hoặc lừ đừ.
- Thở bất thường.
- Có những cơn ngưng thở.
Vì vậy, trẻ càng nhỏ càng cần được theo dõi sát.
Trẻ nào nhiễm RSV dễ trở nặng?
Nguy cơ RSV nặng cao hơn ở:
- Trẻ còn rất nhỏ, đặc biệt trong những tháng đầu đời.
- Trẻ sinh non.
- Trẻ có bệnh tim bẩm sinh.
- Trẻ có bệnh phổi mạn tính.
- Trẻ suy giảm miễn dịch.
- Trẻ có bệnh thần kinh – cơ ảnh hưởng đến khả năng ho và làm sạch đường thở.
Những trẻ thuộc nhóm nguy cơ này nên được bác sĩ đánh giá sớm nếu xuất hiện triệu chứng hô hấp đáng kể.
Dấu hiệu RSV trở nặng cha mẹ cần biết
Cha mẹ cần theo dõi nếu trẻ:
- Thở nhanh hơn bình thường.
- Thở gắng sức.
- Rút lõm lồng ngực.
- Cánh mũi phập phồng.
- Khò khè nhiều.
- Bú hoặc ăn giảm rõ.
- Nôn nhiều, khó uống đủ nước.
- Tiểu ít.
- Mệt hoặc ngủ nhiều bất thường.
Điều quan trọng không phải chỉ là trẻ ho nhiều hay ít, mà là trẻ có đang khó thở, bú được và tỉnh táo hay không.
Trẻ nhiễm RSV khi nào cần nhập viện?
Không phải trẻ nhiễm RSV nào cũng cần nhập viện.
Bác sĩ sẽ cân nhắc dựa vào:
- Tuổi của trẻ.
- Mức độ khó thở.
- Nồng độ oxy máu.
- Khả năng bú hoặc uống.
- Tình trạng mất nước.
- Có cơn ngưng thở hay không.
- Bệnh nền và các yếu tố nguy cơ.
Trẻ có khó thở đáng kể, thiếu oxy, bú kém nhiều, mất nước hoặc có cơn ngưng thở có thể cần được theo dõi và điều trị tại bệnh viện.
Khi nào trẻ nhiễm RSV cần đến bệnh viện ngay?
Cần đưa trẻ đi ngay nếu có:
- Khó thở nhiều hoặc rút lõm lồng ngực rõ.
- Môi hoặc da tím tái.
- Có cơn ngưng thở.
- Không bú hoặc không uống được.
- Tiểu giảm rõ hoặc có dấu hiệu mất nước.
- Lừ đừ, khó đánh thức.
- Tình trạng xấu đi nhanh.
Đặc biệt ở trẻ sơ sinh và trẻ còn rất nhỏ, nếu cha mẹ nhận thấy bú giảm rõ hoặc cách thở khác thường, nên cho trẻ được đánh giá sớm.
RSV ở trẻ em có cần dùng kháng sinh không?
Không.
RSV là virus, vì vậy kháng sinh không có tác dụng điều trị RSV.
Kháng sinh chỉ được sử dụng khi bác sĩ xác định hoặc nghi ngờ trẻ có thêm nhiễm khuẩn cần điều trị.
Cha mẹ không nên tự mua kháng sinh khi trẻ ho, khò khè hoặc có kết quả xét nghiệm RSV dương tính.
RSV ở trẻ em điều trị như thế nào?
Điều trị chủ yếu là hỗ trợ và theo dõi hô hấp.
Cha mẹ có thể:
- Vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý.
- Làm sạch dịch mũi nhẹ nhàng khi cần.
- Cho trẻ bú nhiều lần với lượng nhỏ hơn nếu trẻ dễ mệt.
- Đảm bảo trẻ nhận đủ nước.
- Hạ sốt đúng cách khi cần.
- Theo dõi nhịp thở, khả năng bú và lượng nước tiểu.
Trẻ nặng có thể cần điều trị tại bệnh viện bằng oxy, hỗ trợ dịch hoặc hỗ trợ hô hấp tùy tình trạng.
Trẻ nhiễm RSV có cần khí dung không?
Không phải trẻ nhiễm RSV nào cũng cần khí dung.
Việc sử dụng thuốc khí dung phụ thuộc vào tình trạng cụ thể và đánh giá của bác sĩ.
Cha mẹ không nên tự mua thuốc giãn phế quản, corticosteroid hoặc các thuốc khác về khí dung chỉ vì trẻ đang ho hoặc khò khè.
Nhiễm RSV ở trẻ em bao lâu thì khỏi?
Phần lớn trẻ sẽ cải thiện dần trong khoảng 1–2 tuần, nhưng ho có thể kéo dài thêm một thời gian ở một số trẻ.
Trong quá trình hồi phục, điều quan trọng là trẻ:
- Thở ngày càng dễ hơn.
- Bú hoặc ăn tốt dần.
- Tỉnh táo và hoạt động tốt hơn.
- Không xuất hiện dấu hiệu suy hô hấp.
Nếu trẻ đang cải thiện nhưng đột ngột sốt lại, khó thở hơn hoặc mệt hơn, nên đưa bé tái khám.
Làm sao hạn chế trẻ bị lây RSV?
RSV lây khá dễ qua dịch tiết đường hô hấp và tiếp xúc.
Cha mẹ nên:
- Rửa tay thường xuyên trước khi chăm sóc trẻ.
- Hạn chế cho trẻ tiếp xúc gần với người đang ho, sổ mũi.
- Không dùng chung ly, muỗng hoặc vật dụng có dính dịch tiết.
- Vệ sinh những bề mặt thường xuyên được chạm vào.
- Không hút thuốc trong nhà hoặc gần trẻ.
- Hạn chế đưa trẻ sơ sinh đến nơi quá đông người khi đang có nhiều bệnh hô hấp lưu hành.
Lời khuyên của bác sĩ
Khi trẻ nhiễm RSV, cha mẹ hãy nhớ:
THỞ NHANH – RÚT LÕM LỒNG NGỰC – TÍM TÁI – NGƯNG THỞ – BÚ KÉM – LỪ ĐỪ → CẦN ĐƯA TRẺ ĐẾN BỆNH VIỆN NGAY.
Đa số trẻ nhiễm RSV sẽ hồi phục tốt. Tuy nhiên, trẻ sơ sinh, trẻ sinh non và trẻ có bệnh tim phổi cần được theo dõi thận trọng hơn.
Đừng chỉ quan sát trẻ ho nhiều hay ít. Với RSV, ba điều cha mẹ cần chú ý nhất là:
TRẺ THỞ THẾ NÀO? – TRẺ CÓ BÚ ĐƯỢC KHÔNG? – TRẺ CÓ TỈNH TÁO KHÔNG?
BS CKII Trịnh Đình Thế Nguyên
Chuyên khoa Nhi & Dinh dưỡng
bsnguyennhikhoa
