Bữa ăn của trẻ suy dinh dưỡng nên như thế nào?
Tùy theo độ tuổi, trẻ cần được bố trí số bữa phù hợp. Với trẻ lớn, thường có thể gồm 3 bữa chính và 2–3 bữa phụ.
Mỗi bữa nên có đủ:
· Tinh bột.
· Thịt, cá, trứng hoặc nguồn đạm khác.
· Rau củ.
· Dầu hoặc chất béo.
Với trẻ ăn cháo, không nên nấu cháo quá loãng. Một tô cháo lớn nhưng nhiều nước vẫn có thể cung cấp rất ít năng lượng.
Có thể tăng mật độ năng lượng bằng cách làm thức ăn đặc hơn và bổ sung dầu hoặc chất béo phù hợp vào bữa ăn.
Nên ưu tiên thực phẩm nào?
Nên lựa chọn thực phẩm vừa giàu dinh dưỡng vừa cung cấp đủ năng lượng như:
· Thịt, cá, trứng.
· Sữa và các sản phẩm từ sữa phù hợp với tuổi.
· Cơm, cháo đặc, khoai.
· Dầu ăn và các nguồn chất béo phù hợp.
· Trái cây.
· Rau củ đa dạng.
Không nên chỉ tập trung cho trẻ ăn thật nhiều tinh bột hoặc uống thật nhiều sữa.
Trẻ suy dinh dưỡng nên uống bao nhiêu sữa?
Không có một lượng sữa cố định phù hợp cho tất cả trẻ suy dinh dưỡng.
Lượng sữa cần dựa vào:
· Tuổi và cân nặng.
· Khẩu phần ăn hiện tại.
· Mức độ suy dinh dưỡng.
· Khả năng ăn của trẻ.
· Khả năng dung nạp sữa.
Sữa cung cấp năng lượng, đạm, canxi và nhiều vi chất, nhưng không nên để sữa thay thế các bữa ăn chính ở trẻ đã đến tuổi ăn đa dạng.
Nếu uống quá nhiều sữa, trẻ có thể no lâu, ăn bữa chính ít hơn và làm tình trạng biếng ăn khó cải thiện.
Có cần dùng sữa năng lượng cao không?
Không phải trẻ suy dinh dưỡng nào cũng cần sữa năng lượng cao.
Một số trẻ ăn được ít, tăng cân kém hoặc không thể đáp ứng đủ nhu cầu năng lượng bằng khẩu phần thông thường có thể được bác sĩ cân nhắc sử dụng sữa có mật độ năng lượng cao để hỗ trợ bắt kịp tăng trưởng.
Nhưng trước khi đổi sữa, cần tìm nguyên nhân trẻ suy dinh dưỡng và đánh giá tổng năng lượng trẻ nhận được trong cả ngày.
Có cần bổ sung vitamin, kẽm hoặc thuốc kích thích ăn không?
Không nên mặc định trẻ suy dinh dưỡng là phải uống thật nhiều vitamin, kẽm hoặc thuốc kích thích ăn.
Việc bổ sung vi chất cần dựa trên chế độ ăn, tình trạng dinh dưỡng và nguy cơ thiếu chất của từng trẻ.
Điều quan trọng nhất vẫn là xây dựng một khẩu phần đủ năng lượng – đủ đạm – đủ chất béo – đủ vi chất.
Làm sao biết trẻ đang bắt kịp tăng trưởng?
Không nên chỉ nhìn xem trẻ tăng được bao nhiêu ký.
Cần theo dõi định kỳ:
· Cân nặng.
· Chiều cao.
· BMI hoặc cân nặng theo chiều cao tùy tuổi.
· Tốc độ tăng trưởng.
· Diễn tiến trên biểu đồ tăng trưởng.
Mục tiêu là giúp trẻ tăng trưởng cân đối, chứ không chỉ tăng cân thật nhanh.
Khi nào cần khám dinh dưỡng?
Nên đưa trẻ đi khám nếu:
· Không tăng cân trong nhiều tháng.
· Sụt cân hoặc đường tăng trưởng đi xuống.
· Biếng ăn kéo dài.
· Hay nôn ói, tiêu chảy hoặc đau bụng.
· Đã điều chỉnh khẩu phần nhưng vẫn không cải thiện.
· Trẻ có biểu hiện thiếu vi chất hoặc bệnh lý đi kèm.
Lời khuyên của bác sĩ
Để trẻ suy dinh dưỡng bắt kịp tăng trưởng, cha mẹ hãy nhớ:
Ăn đủ theo tuổi – Tăng mật độ năng lượng – Đủ đạm và chất béo – Sữa vừa đủ, không thay thế bữa ăn – Theo dõi biểu đồ tăng trưởng.
Đừng cố làm trẻ tăng cân thật nhanh. Mục tiêu tốt nhất là tăng cân và chiều cao phù hợp, cải thiện tình trạng dinh dưỡng và duy trì thói quen ăn uống lành mạnh lâu dài.
BS CKII Trịnh Đình Thế Nguyên
Chuyên khoa Nhi & Dinh dưỡng
bsnguyennhikhoa
