Tại sao trẻ bị ho nhiều?
Có rất nhiều nguyên nhân khiến trẻ bị ho, thường gặp gồm:
- Cảm lạnh do virus.
- Viêm mũi họng.
- Viêm tiểu phế quản.
- Viêm phổi.
- Hen phế quản.
- Viêm mũi dị ứng hoặc dịch mũi chảy xuống họng.
- Một số trường hợp liên quan đến trào ngược.
- Dị vật đường thở.
Mỗi nguyên nhân có cách xử trí khác nhau. Vì vậy, không nên chỉ dựa vào mức độ ho để tự mua thuốc cho trẻ.
Bé ho nhiều nhưng vẫn chơi bình thường có đáng lo không?
Nếu trẻ:
- Vẫn tỉnh táo, vui chơi.
- Ăn hoặc bú tương đối tốt.
- Không khó thở.
- Không thở nhanh.
- Không rút lõm lồng ngực.
- Không tím tái.
thì thường chưa có dấu hiệu suy hô hấp và cha mẹ có thể tiếp tục theo dõi.
Mức độ ho nhiều hay ít không phải yếu tố duy nhất quyết định bệnh nặng hay nhẹ.
Quan trọng hơn là cách trẻ thở và tình trạng toàn thân.
Bé ho nhiều phải làm sao tại nhà?
Nếu trẻ không có dấu hiệu nguy hiểm, cha mẹ có thể:
- Cho trẻ uống đủ nước.
- Trẻ còn bú mẹ nên tiếp tục bú.
- Vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý nếu có nhiều dịch mũi.
- Giữ phòng thông thoáng.
- Tránh khói thuốc lá, khói bụi và các chất kích thích.
- Cho trẻ nghỉ ngơi và ngủ đủ.
- Theo dõi nhiệt độ, nhịp thở và tình trạng ăn bú.
Ở nhiều trường hợp nhiễm virus đường hô hấp, ho sẽ giảm dần khi bệnh hồi phục.
Bé ho nhiều về đêm là do đâu?
Ho nhiều về đêm có thể gặp trong:
- Viêm mũi, dịch mũi chảy xuống họng.
- Viêm mũi dị ứng.
- Hen phế quản.
- Nhiễm trùng đường hô hấp.
- Một số trường hợp trào ngược.
Đặc biệt, nếu trẻ ho đêm tái đi tái lại, ho khi chạy nhảy hoặc kèm khò khè, nên nghĩ đến khả năng hen và đưa trẻ đi khám.
Trẻ ho nhiều có cần uống kháng sinh không?
Không phải cứ ho là cần kháng sinh.
Phần lớn các đợt ho cấp ở trẻ liên quan đến nhiễm virus, trong khi kháng sinh không điều trị được virus.
Kháng sinh chỉ nên sử dụng khi bác sĩ xác định hoặc nghi ngờ phù hợp một tình trạng nhiễm khuẩn cần điều trị.
Tự ý dùng kháng sinh có thể gây tác dụng phụ và làm tăng tình trạng kháng kháng sinh.
Có nên tự mua thuốc giảm ho cho trẻ không?
Không nên tự ý sử dụng, đặc biệt ở trẻ nhỏ.
Một số thuốc ho hoặc thuốc cảm phối hợp có thể không mang lại lợi ích đáng kể và có nguy cơ gây tác dụng phụ nếu sử dụng không đúng tuổi hoặc không đúng liều.
Điều quan trọng hơn là xác định nguyên nhân gây ho thay vì chỉ cố gắng làm trẻ ngưng ho.
Trẻ ho bao lâu thì cần đi khám?
Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám nếu:
- Ho kéo dài hoặc không có xu hướng cải thiện.
- Ho ngày càng nặng.
- Ho kèm sốt cao hoặc sốt kéo dài.
- Ho nhiều làm trẻ nôn ói thường xuyên.
- Trẻ ăn hoặc bú giảm rõ.
- Ho tái đi tái lại nhiều đợt.
- Ho về đêm kéo dài.
- Trẻ nhỏ, đặc biệt trẻ dưới 3 tháng tuổi, xuất hiện ho hoặc triệu chứng hô hấp.
Bác sĩ sẽ dựa vào triệu chứng và khám trẻ để tìm nguyên nhân, thay vì chỉ điều trị triệu chứng ho.
Bé ho nhiều khi nào cần đưa đến bệnh viện ngay?
Cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay nếu xuất hiện:
- Thở nhanh.
- Khó thở hoặc thở gắng sức.
- Rút lõm lồng ngực.
- Môi hoặc da tím tái.
- Trẻ lừ đừ, khó đánh thức.
- Không uống được hoặc bỏ bú.
- Có cơn ngưng thở.
- Co giật.
Đặc biệt, ho kèm khó thở quan trọng hơn việc trẻ ho nhiều hay ít.
Trẻ ho nhiều có cần chụp X-quang phổi không?
Không phải trẻ ho nhiều nào cũng cần chụp X-quang.
Nếu trẻ vẫn khỏe, không khó thở và bác sĩ khám không phát hiện dấu hiệu nghi ngờ bệnh phổi nặng, nhiều trường hợp không cần chụp.
X-quang được bác sĩ cân nhắc dựa vào triệu chứng, khám phổi, diễn tiến bệnh và mức độ nghi ngờ viêm phổi hoặc bệnh lý khác.
Làm sao phòng ngừa các bệnh hô hấp gây ho ở trẻ?
Cha mẹ nên:
- Tiêm chủng đầy đủ theo khuyến cáo.
- Khuyến khích bú mẹ ở trẻ nhỏ.
- Rửa tay thường xuyên.
- Hạn chế tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh hô hấp.
- Không hút thuốc trong nhà hoặc gần trẻ.
- Giữ môi trường sống thông thoáng.
- Đảm bảo chế độ dinh dưỡng phù hợp.
Lời khuyên của bác sĩ
Khi bé ho nhiều, cha mẹ đừng chỉ đếm xem trẻ ho bao nhiêu lần mà hãy quan sát:
TRẺ CÓ THỞ NHANH KHÔNG? – CÓ KHÓ THỞ KHÔNG? – CÓ RÚT LÕM LỒNG NGỰC KHÔNG? – CÓ ĂN BÚ ĐƯỢC KHÔNG?
Nếu trẻ vẫn vui chơi, ăn uống tốt và thở bình thường, phần lớn trường hợp có thể theo dõi và chăm sóc phù hợp tại nhà.
Ngược lại, nếu bé ho nhiều kèm thở nhanh, khó thở, tím tái, lừ đừ hoặc ăn bú giảm rõ, cần đưa trẻ đi khám ngay.
Không nên tự ý dùng kháng sinh hoặc thuốc giảm ho. Điều trị đúng nguyên nhân mới là cách giúp trẻ khỏi bệnh an toàn và hiệu quả.
BS CKII Trịnh Đình Thế Nguyên
Chuyên khoa Nhi & Dinh dưỡng
bsnguyennhikhoa
