Viêm phổi ở trẻ em là gì?
Viêm phổi là tình trạng nhu mô phổi bị viêm do virus, vi khuẩn hoặc các tác nhân khác.
Khi phổi bị viêm, quá trình trao đổi oxy có thể bị ảnh hưởng, khiến trẻ xuất hiện:
- Ho.
- Sốt.
- Thở nhanh.
- Khó thở.
- Mệt, ăn bú kém.
Nguyên nhân gây viêm phổi ở trẻ em là gì?
Nguyên nhân viêm phổi thay đổi tùy theo độ tuổi.
Các tác nhân thường gặp gồm:
- Virus: RSV, cúm, Adenovirus, Parainfluenza...
- Vi khuẩn: phế cầu, Hib và một số vi khuẩn khác.
- Ở trẻ lớn có thể gặp các tác nhân như Mycoplasma pneumoniae.
Ở trẻ nhỏ, virus là nguyên nhân khá thường gặp.
Dấu hiệu viêm phổi ở trẻ em cha mẹ có thể nhận biết
Trẻ bị viêm phổi có thể có:
- Ho.
- Sốt.
- Thở nhanh.
- Khó thở.
- Mệt hơn bình thường.
- Bú kém hoặc ăn kém.
- Quấy khóc nhiều.
Không phải trẻ viêm phổi nào cũng sốt cao. Đặc biệt ở trẻ nhỏ, đôi khi biểu hiện nổi bật chỉ là bú kém, mệt và thở nhanh.
Trẻ thở nhanh có phải dấu hiệu viêm phổi không?
Thở nhanh là một trong những dấu hiệu quan trọng gợi ý viêm phổi ở trẻ em.
Ngoài nhịp thở, cha mẹ cần quan sát xem trẻ có:
- Rút lõm lồng ngực khi hít vào.
- Cánh mũi phập phồng.
- Thở gắng sức.
- Khò khè hoặc tiếng thở bất thường.
- Môi tím tái.
Nếu trẻ ho, sốt kèm thở nhanh hoặc khó thở, nên đưa bé đi khám sớm.
Khi nào trẻ bị ho, sốt cần đi khám viêm phổi?
Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám nếu:
- Ho kèm sốt kéo dài.
- Thở nhanh hơn bình thường.
- Trẻ bú hoặc ăn giảm rõ.
- Khò khè hoặc khó thở.
- Ho nhiều, nôn ói.
- Trẻ mệt, ít chơi.
- Bệnh ngày càng nặng thay vì cải thiện.
Không nên chờ đến khi trẻ khó thở nhiều mới đưa đi khám.
Viêm phổi ở trẻ em khi nào cần nhập viện hoặc cấp cứu?
Cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay nếu có:
- Thở rất nhanh hoặc thở gắng sức.
- Rút lõm lồng ngực rõ.
- Môi hoặc da tím tái.
- Trẻ lừ đừ, khó đánh thức.
- Không uống được hoặc bỏ bú.
- Co giật.
- Có cơn ngưng thở.
Đây là những dấu hiệu cảnh báo trẻ có thể đang bị bệnh nặng và cần được đánh giá khẩn cấp.
Viêm phổi ở trẻ em điều trị như thế nào?
Điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân, tuổi và mức độ nặng của bệnh.
Bác sĩ có thể chỉ định:
- Hạ sốt khi cần.
- Đảm bảo đủ nước và dinh dưỡng.
- Vệ sinh mũi.
- Hỗ trợ oxy hoặc hô hấp nếu cần.
- Kháng sinh khi nghi ngờ hoặc xác định viêm phổi do vi khuẩn.
Cha mẹ không nên tự ý mua kháng sinh cho trẻ, vì không phải tất cả trường hợp viêm phổi đều do vi khuẩn.
Viêm phổi ở trẻ em có nguy hiểm không?
Có thể nguy hiểm, đặc biệt ở trẻ nhỏ, trẻ sinh non, trẻ suy dinh dưỡng hoặc trẻ có bệnh nền.
Tuy nhiên, phần lớn trẻ có thể hồi phục tốt nếu được phát hiện và điều trị đúng.
Điều quan trọng là nhận biết sớm các dấu hiệu thở nhanh, khó thở, rút lõm lồng ngực và tình trạng toàn thân xấu đi.
Cách phòng ngừa viêm phổi ở trẻ em
Cha mẹ có thể giảm nguy cơ viêm phổi cho trẻ bằng cách:
- Tiêm chủng đầy đủ theo khuyến cáo, bao gồm các vắc xin phù hợp như phế cầu, Hib, cúm, sởi và ho gà.
- Khuyến khích nuôi con bằng sữa mẹ.
- Rửa tay thường xuyên.
- Hạn chế cho trẻ tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh hô hấp.
- Không hút thuốc trong nhà hoặc gần trẻ.
- Đảm bảo chế độ dinh dưỡng cân đối.
Những hiểu lầm thường gặp về viêm phổi ở trẻ em
Ho nhiều chưa chắc là viêm phổi.
Không phải viêm phổi nào cũng cần nhập viện.
Không phải viêm phổi nào cũng cần dùng kháng sinh.
Và mức độ nặng của bệnh không được đánh giá chỉ dựa vào trẻ ho nhiều hay ít.
Cha mẹ cần chú ý hơn đến cách trẻ thở và tình trạng toàn thân.
Lời khuyên của bác sĩ
Khi theo dõi viêm phổi ở trẻ em, cha mẹ hãy nhớ ba dấu hiệu quan trọng:
THỞ NHANH – KHÓ THỞ – RÚT LÕM LỒNG NGỰC.
Nếu trẻ ho, sốt nhưng vẫn tỉnh táo, ăn bú được và thở bình thường thì chưa chắc đã bị viêm phổi.
Ngược lại, nếu trẻ thở nhanh, khó thở, tím tái, lừ đừ hoặc ăn bú giảm rõ, cần đưa bé đi khám sớm.
Không nên tự ý sử dụng kháng sinh. Phát hiện sớm và điều trị đúng nguyên nhân sẽ giúp trẻ hồi phục tốt và hạn chế biến chứng.
BS CKII Trịnh Đình Thế Nguyên
Chuyên khoa Nhi & Dinh dưỡng
bsnguyennhikhoa
